İnsan beş duyu organıyla mücehhez bilinir ve görünen âlemi de bunlarla müşahede eder. Şahadeti de azalarının dinçliği nispetince sağlıklı kabul edilebilir. Zahir olmakla beraber onu insan eden diğer yarısı da gizli olan 'biz'i tanımak için ise bu beş azaya kalp ve aklın 'dostça' eşlik etmesi gerekmekte.

Her gerektiğinde, adilane bu mihenge vurulup varılan kararlar, zamanla refleks halini alır ve çoğu zaman tek bakışta tanımayı bir maharet haline getirir. İçeriği çok zengin olan feraset kavramını dolduran parçalardan biri de bu kabiliyet, yani insan sarraflığı olsa gerek.

Hemen herkesin; 'e insan sarrafı olduk artık' sözüyle başlayıp ardından yaptığı çözümlemeler zamanla sıkıntı verse de gerçek sarraf olduğunu ispatlayanlar, Efendimiz (asm)'in ; 'Mü'minin ferasetinden korkunuz. Zira o Allah'ın nuruyla bakar' hadisine ayna olmakla kendilerine hayran bırakırlar.

Sarraf için tahlil sırası aile efradına/akrabaya gelince, rüştünü ispat etmenin vakti de gelmiş demektir.

Eş, evlat ve kardeşler üzerinde, artılar kadar eksileri, bahşedilen beceriler kadar bahşedilmeyenleri tespit etmek, olmalarını istediğimiz gibi değil, oldukları gibi tanımak ve tanıtmak zor biraz. Hal böyle olunca, yanlışları düzeltmek de çok mümkün olmuyor. Evde, bilinçli olan kimse -eş, anne, ağabey- teşhis edemediği için, tedavide de başarılı olamıyor.                     

Kusurları hep göz ardı edilen ya da 'bu kadar da olur artık' diye normalleştirilen aile efradı tanıtılırken bazen ne muhabbetin ne de dilin ayarı oluyor. 

İçtimaî meselelerde ise, bu zaafın nelere mal olduğunu görmek isteyenler için, tarih sayfaları rivayetlerle doludur.

Muhtelif sahalarda mal-mülk ya da makam-mevki edindirme ve yerini sağlamlaştırma gibi yine muhtelif arzularla vuku bulabilen nepotizmi/akraba kayırmacılığını, sosyal/dinî kaygılarla teşekkül etmiş, dünyevi anlamda kaybettirdikleri getirilerinden fazla camialarda, özellikle birinci sebepteki çirkin şekliyle görmek pek mümkün görünmüyor, ikinci sebebi -varsa da- gönül görmek istemiyor.         

Söz konusu alanlarda, çoğu zaman, benim evladım da ön saflarda çalışsın, benim eşim de katkıda bulunanlardan olsun gibi iyi niyetlerle hâsıl olan bu çabalar, kimi zaman ehliyet gerektiren yerlere vasfı yetersiz olanların gelmesiyle niyetler kadar iyi olmayan neticelere vardırabiliyor.

Hem normal bir süreç dâhilinde, üzerine sorumluluklar yüklenmeden yetiştirilmeye çalışılsa çok daha iyi yerlerin hakkını verebilir duruma gelebilecek kişilere, bir anda hak etmedikleri makamlar verilince, öncelikle ihlâsına zarar veriliyor. Altından kalkamadığı mesuliyetleri ya kendine olan güvenini kaybettiriyor ya onu muhatapları nazarında küçük düşürüyor ya da onun şahsında kurum prim kaybediyor.

Bir hatayla çok zayiat…

Gözü kapalı yapılan eş-dost değerlendirmelerinin ve bundan mütevellit ehlini bulamayan emanetlerin ahirette hesabı zorlaştıran sebeplerden olması muhtemeldir.

Kan, soy-sop/nesep bağı aman gözbağı olmasın.

Rahmet ayının son demlerinde takarrûb-u ilahide mesafeler yok olsun duasıyla;

Ramazan bayramı hepimiz için hayırlara vesile olsun.


                                                        Beyza Kutulman